Tuta absoluta
Inleiding
Tuta absoluta is een zeer schadelijke mineermot met een sterke voorkeur voor tomaat. Het beestje verschijnt ook op aubergine, paprika en aardappel, evenals op diverse andere gekweekte planten. Daarnaast komt hij voor op planten van de Solanaceae familie (Solanum nigrum, Datura spp.). Tuta absoluta kan een opbrengstvermindering van 50-100% veroorzaken in de tomatenteelt en door zijn aanwezigheid ook de export van het product naar diverse bestemmingen beperken.
Biologie
Tuta absoluta vermeerdert zich snel en heeft een levenscyclus van 24-38 dagen, afhankelijk van de temperatuur. De minimumtemperatuur voor activiteit is 9°C. Zijn larvenstadium (rupsen) komt niet in diapauze zolang er voedsel beschikbaar is. Eén vrouwtje kan tijdens haar leven tot 250-260 eitjes leggen die ze op bovengrondse plantendelen achterlaat. De eitjes ontwikkelen zich tot een rups, die in het blad, de stengel of de vrucht mineert, maar naar buiten komt om zich te verpoppen.
Het insect doorloopt vier stadia tussen de vervellingen. Tussendoor kunnen de rupsen tijdelijk worden aangetroffen buiten de bladmijnen of vrucht. Verpopping kan plaatsvinden in de bodem of op het oppervlak van een blad, een gekruld blad of in een mijn. Overwintering kan plaatsvinden als eitje, pop of volwassen mot. Motten zijn actief gedurende de nacht en houden zich overdag verborgen tussen de bladeren.
Identificatie
Volwassen motten zijn grijsbruin, ongeveer 6 mm groot en hebben een spanwijdte van 10 mm. De mannetjes zijn iets donkerder dan de vrouwtjes. Pas uitgekomen rupsen zijn klein (0,5 mm) en geelachtig. Tijdens hun ontwikkeling worden de rupsen geelgroen en krijgen ze een zwarte band achter de kop. Volgroeide rupsen zijn ongeveer 9 mm lang en hebben een rozekleurige rug. Poppen zijn lichtbruin en ongeveer 6 mm.
Schadebeelden
- Rupsen geven de voorkeur aan bladeren en stengels, maar kunnen ook voorkomen onder de kroon van de vrucht en zelfs in de vrucht zelf. De rupsen tasten alleen groene vruchten aan.
- De duidelijkst herkenbare symptomen zijn de vlekvormige mijnen in de bladeren. Binnenin deze mijnen zijn zowel de rupsen als hun donkere uitwerpselen goed zichtbaar.
- In geval van een ernstige infectie sterven de bladeren geheel af.
- Mineerschade veroorzaakt misvorming van de plant. Schade aan vruchten geeft bijvoorbeeld schimmelziektes de gelegenheid binnen te dringen, wat leidt tot rottende vruchten voor of tijdens de oogst.
Geografische verspreiding
Tuta absoluta is in Nederland vooral waargenomen in pakstations waar tomaten uit het mediterrane gebied worden verwerkt. Daarnaast op een enkel productie bedrijf.